THINKCODE Code cuộc sống dễ dàng • Arduino
GIÁO TRÌNH THINKCODE • ARDUINO UNO

LẬP TRÌNH ARDUINO
Từ câu lệnh đến dự án

Trang học tương tác dành cho học sinh THCS, được xây dựng lại theo tinh thần của tài liệu “Cours complet pour apprendre à programmer un Arduino”, đồng thời bổ sung ví dụ thực hành phù hợp chương trình Arduino tại ThinkCode.

13Bài học nhỏ
15+Hàm & cấu trúc
01Dự án tổng hợp
🎯 Mục tiêu: Sau bài học, học sinh có thể đọc hiểu chương trình Arduino, khai báo biến, sử dụng hàm, điều kiện, vòng lặp, đọc cảm biến và ghép các kiến thức thành một dự án nhỏ.
01

Ngôn ngữ lập trình Arduino

Arduino sử dụng cú pháp dựa trên C/C++

Arduino được lập trình bằng môi trường Arduino IDE. Khi viết chương trình, chúng ta tạo ra các câu lệnh để vi điều khiển thực hiện tuần tự. Các câu lệnh được biên dịch thành chương trình mà bo mạch có thể chạy.

Em ghi nhớ: Lập trình Arduino không chỉ là “viết code”; đó là cách biến ý tưởng thành hành động của thiết bị: đọc → xử lý → điều khiển.

Ví dụ đầu tiên

void setup() {
  pinMode(13, OUTPUT);
}

void loop() {
  digitalWrite(13, HIGH);
  delay(500);
  digitalWrite(13, LOW);
  delay(500);
}
02

Cấu trúc chương trình

Ba phần quan trọng

Một chương trình Arduino thường được tổ chức thành phần khai báo, hàm setup() và hàm loop().

Thành phầnVai tròVí dụ
Khai báoĐặt tên chân, biến, hằng sốint led = 13;
setup()Chạy một lần khi khởi động/resetpinMode()
loop()Lặp đi lặp lại liên tụcđọc cảm biến, điều khiển LED
const int LED = 13;

void setup() {
  pinMode(LED, OUTPUT);
}

void loop() {
  digitalWrite(LED, HIGH);
  delay(1000);
  digitalWrite(LED, LOW);
  delay(1000);
}
03

Chú thích và màu cú pháp

Viết code dễ đọc

Trong Arduino IDE, màu sắc giúp phân biệt từ khóa, hằng số và chú thích. Quan trọng nhất là hiểu ý nghĩa của từng thành phần, không phụ thuộc vào màu.

LoạiCách viếtTác dụng
Chú thích 1 dòng// ...Ghi chú, không thực thi
Chú thích nhiều dòng/* ... */Ghi chú dài
Từ khóaif, for, voidCấu trúc ngôn ngữ
// Đây là chú thích một dòng

/*
  Đây là chú thích
  nhiều dòng
*/

int led = 13;
04

Dấu câu và khối lệnh

Những ký hiệu không được quên
  • ; kết thúc một câu lệnh.
  • { } xác định phạm vi của một khối lệnh.
  • ( ) chứa tham số hoặc điều kiện.
  • [ ] thường dùng với mảng.
if (value > 500) {
  digitalWrite(13, HIGH);
}
⚠️ Lỗi thường gặp: thiếu dấu ;, thiếu dấu }, hoặc mở ( nhưng quên đóng ).
05

Biến và kiểu dữ liệu

“Chiếc hộp” lưu dữ liệu

Biến là vùng nhớ có tên dùng để lưu dữ liệu. Kiểu dữ liệu cho Arduino biết dữ liệu đó thuộc loại nào.

KiểuDùng choVí dụ
intSố nguyênint value = 500;
floatSố thựcfloat temp = 27.5;
boolĐúng/Saibool alarm = true;
StringChuỗi văn bảnString name = "TICO";
int value = 45;
float voltage = 5.0;
bool ledOn = true;
String student = "ThinkCode";
Mẹo: Đặt tên biến có ý nghĩa: camBien, nhietDo, led, nguong sẽ dễ hiểu hơn x, y, a.
06

Các hàm Arduino cơ bản

Những “công cụ” sử dụng thường xuyên
HàmÝ nghĩaVí dụ
pinMode()Cấu hình chân vào/rapinMode(13, OUTPUT);
digitalWrite()Xuất HIGH/LOWdigitalWrite(13,HIGH);
digitalRead()Đọc chân sốdigitalRead(2);
analogRead()Đọc tín hiệu analoganalogRead(A0);
analogWrite()Xuất PWManalogWrite(9,128);
delay()Tạm dừng theo mili-giâydelay(1000);
Serial.println()Hiển thị dữ liệu Serial MonitorSerial.println(value);
07

Tạo hàm riêng

Chia chương trình thành các nhiệm vụ nhỏ

Hàm giúp gom nhiều câu lệnh thành một khối có tên. Khi cần, chỉ cần gọi tên hàm.

const int LED = 13;

void setup() {
  pinMode(LED, OUTPUT);
}

void loop() {
  blinkLED();
  delay(1000);
}

void blinkLED() {
  digitalWrite(LED, HIGH);
  delay(300);
  digitalWrite(LED, LOW);
  delay(300);
}

Hàm có tham số

void blinkLED(int pin, int time) {
  digitalWrite(pin, HIGH);
  delay(time);
  digitalWrite(pin, LOW);
  delay(time);
}

// Gọi hàm
blinkLED(13, 200);
08

Điều kiện if / else

Cho Arduino biết “nếu… thì…”
int value = analogRead(A0);

if (value > 500) {
  digitalWrite(13, HIGH);
} else {
  digitalWrite(13, LOW);
}
Toán tửÝ nghĩa
>, <Lớn hơn, nhỏ hơn
>=, <=Lớn/nhỏ hơn hoặc bằng
==So sánh bằng
!=Khác
&&, ||VÀ, HOẶC
🎯 Thử thách: Đọc cảm biến ở A1. Nếu giá trị lớn hơn 600 thì bật LED, ngược lại tắt LED.
09

Vòng lặp while

Lặp khi điều kiện còn đúng
while (value > 250) {
  digitalWrite(13, HIGH);
  value = analogRead(A0);
}
digitalWrite(13, LOW);
⚠️ Lưu ý: Trong while, cần có khả năng làm điều kiện thay đổi. Nếu điều kiện luôn đúng, chương trình có thể bị kẹt trong vòng lặp.
10

Vòng lặp for

Lặp một số lần xác định
for (int i = 0; i < 5; i++) {
  digitalWrite(13, HIGH);
  delay(200);
  digitalWrite(13, LOW);
  delay(200);
}

Cấu trúc: for (khởi_tạo; điều_kiện; cập_nhật).

Thử thách: Viết chương trình cho LED nhấp nháy đúng 10 lần rồi dừng.
11

switch / case

Lựa chọn một trong nhiều trường hợp
int mode = 2;

switch (mode) {
  case 1:
    digitalWrite(3, HIGH);
    break;

  case 2:
    digitalWrite(4, HIGH);
    break;

  case 3:
    digitalWrite(5, HIGH);
    break;

  default:
    digitalWrite(3, LOW);
    digitalWrite(4, LOW);
    digitalWrite(5, LOW);
    break;
}
Em ghi nhớ: break giúp kết thúc trường hợp hiện tại. default xử lý khi không có case phù hợp.
12

Đọc cảm biến analog

Biến dữ liệu thế giới thật thành giá trị số

Với Arduino Uno, analogRead() thường trả về giá trị từ 0 đến 1023. Có thể dùng A0, A1... làm đầu vào analog.

const int SENSOR = A1;
const int LED = 13;

void setup() {
  pinMode(LED, OUTPUT);
  Serial.begin(9600);
}

void loop() {
  int value = analogRead(SENSOR);

  Serial.print("Gia tri cam bien: ");
  Serial.println(value);

  if (value > 500) {
    digitalWrite(LED, HIGH);
  } else {
    digitalWrite(LED, LOW);
  }

  delay(200);
}
Liên hệ thực tế: Đây là nền tảng để xây dựng các bài cảm biến độ ẩm đất, ánh sáng, lửa, biến trở và các hệ thống cảnh báo tại ThinkCode.
13

Dự án tổng hợp: Đèn cảnh báo theo cảm biến

Đọc → xử lý → điều khiển

Bài toán: Khi giá trị cảm biến A1 vượt ngưỡng 600, LED nhấp nháy. Tốc độ nhấp nháy thay đổi theo giá trị cảm biến.

const int SENSOR = A1;
const int LED = 13;
const int THRESHOLD = 600;

int value = 0;

void setup() {
  pinMode(LED, OUTPUT);
  Serial.begin(9600);
}

void loop() {
  value = analogRead(SENSOR);

  Serial.print("Sensor = ");
  Serial.println(value);

  if (value > THRESHOLD) {
    blinkLED(value);
  } else {
    digitalWrite(LED, LOW);
  }
}

void blinkLED(int speedValue) {
  int t = map(speedValue, THRESHOLD, 1023, 500, 80);
  digitalWrite(LED, HIGH);
  delay(t);
  digitalWrite(LED, LOW);
  delay(t);
}
Kiến thức đã dùngTrong dự án
BiếnSENSOR, LED, value
setup()Cấu hình LED và Serial
loop()Đọc cảm biến liên tục
analogRead()Đọc A1
if / elseSo sánh với ngưỡng
HàmblinkLED()
map()Đổi khoảng giá trị để điều chỉnh tốc độ
🏆 Thử thách ThinkCode: thay LED bằng Buzzer; thêm nút nhấn để bật/tắt chế độ cảnh báo; sau đó phát triển thành “Trạm cảnh báo thông minh”.
✓

Kiểm tra nhanh

Kiểm tra kiến thức sau bài học
1. Hàm nào chạy một lần khi Arduino khởi động?
A. loop()   B. setup()   C. start()   D. run()
2. analogRead(A1) thường cho giá trị nào trên Uno?
A. 0–100   B. 0–255   C. 0–1023   D. 1–1024
3. Ký hiệu nào kết thúc câu lệnh?
A. :   B. ;   C. #   D. ,
4. Lệnh nào bật LED ở chân 13?
A. digitalRead(13)   B. analogRead(13)   C. digitalWrite(13,HIGH)   D. pinMode(13,HIGH)
5. Vòng lặp nào phù hợp khi biết số lần lặp?
A. for   B. if   C. switch   D. setup
6. Kiểu nào phù hợp cho đúng/sai?
A. float   B. int   C. bool   D. String
↗

Tài liệu tham khảo

Nguồn kiến thức nền

Nội dung trang ThinkCode này được biên soạn lại theo hướng giáo dục, dựa trên các chủ đề của tài liệu Arduino được thầy cung cấp: ngôn ngữ lập trình, cấu trúc chương trình, chú thích, dấu câu, biến, hàm, cấu trúc điều khiển và ví dụ cảm biến. Nguồn gốc cũng cung cấp liên kết đến Arduino Reference để tra cứu sâu hơn.

📖 Cours complet Arduino – Developpez.com

📘 Arduino Language Reference

Ghi chú bản quyền: Đây là giáo trình ThinkCode được diễn giải và mở rộng cho mục đích giảng dạy; không sao chép nguyên văn bố cục/nội dung của trang nguồn.