BÀI 12. CHUỖI KÝ TỰ TRONG C++

Lập trình cấu trúc C++ · Mảng ký tự

Họ và tên: Lớp: Ngày học:

Mở đầu

Ở bài trước ta đã học mảng 1 chiều int a[5];. Nếu muốn lưu tên học sinh, ví dụ Nguyen Van An, ta không thể dùng int. Ta cần một mảng ký tự (char), gọi là chuỗi.

1. Chuỗi là gì?

Chuỗi là một dãy các ký tự đặt liên tiếp nhau trong mảng và kết thúc bằng ký tự đặc biệt '\0' để máy biết chuỗi dừng ở đâu.

Ví dụ: char name[] = "ThinkCode"; được lưu như sau:

ThinkCode\0
0123456789
Ghi nhớ: "ThinkCode" có 9 ký tự nhưng chiếm 10 ô nhớ (thêm ô cho '\0').
'A' (nháy đơn) là một ký tự; "A" (nháy kép) là một chuỗi.

2. Khai báo chuỗi

char s[] = "Hello";   // Cách 1: gán sẵn, máy tự tính độ dài (6 ô)
char s[50];           // Cách 2: khai báo độ dài, chứa tối đa 49 ký tự
Lỗi hay gặp: char s[5] = "Hello"; là sai vì "Hello" cần 6 ô (5 ký tự + '\0'). Hãy luôn khai báo dư độ dài.

3. Nhập – xuất chuỗi

char name[50];
cout << "Nhap ten: ";
cin.getline(name, 50);
cout << "Ten vua nhap: " << name;
LệnhKết quả
cout << s;Xuất chuỗi
cin >> s;Nhập chuỗi không có khoảng trắng (dừng ở dấu cách)
cin.getline(s, 50);Nhập cả dòng, có khoảng trắng (nên dùng)
Mẹo: nếu trước getline có lệnh cin >> n; thì thêm cin.ignore(); ngay trước getline, nếu không chương trình sẽ bỏ qua việc nhập chuỗi.

4. Các hàm xử lý chuỗi

Khai báo thư viện: #include <cstring>

HàmChức năngVí dụ
strlen(s)Độ dài chuỗi (không tính '\0')strlen("Hello") → 5
strcpy(a, b)Sao chép b vào astrcpy(a, "Hi");
strcmp(a, b)So sánh. Giống nhau trả về 0strcmp("abc","abc") → 0
strcat(a, b)Nối b vào cuối astrcat(a, "!");
if (strcmp(s1, s2) == 0)
    cout << "Hai chuoi giong nhau";
Không được viết: a = b; để gán chuỗi (dùng strcpy) và a == b để so sánh chuỗi (dùng strcmp).

Hàm hỗ trợ ký tự

Khai báo thư viện: #include <cctype>

HàmÝ nghĩa
isalpha(c)Kiểm tra c có phải chữ cái
isdigit(c)Kiểm tra c có phải chữ số
toupper(c) / tolower(c)Đổi sang chữ hoa / chữ thường

5. Duyệt chuỗi bằng vòng lặp

for (int i = 0; i < strlen(s); i++) {
    cout << s[i] << " ";
}

Hoặc dừng khi gặp '\0' (không cần biết độ dài, chạy nhanh hơn):

for (int i = 0; s[i] != '\0'; i++) {
    cout << s[i] << " ";
}

6. Bài toán minh họa

Bài 1: Đếm số ký tự trong chuỗi

int dem = 0;
for (int i = 0; s[i] != '\0'; i++) {
    dem++;
}
cout << dem;

Bài 2: Đếm số chữ cái

int dem = 0;
for (int i = 0; s[i] != '\0'; i++) {
    if (isalpha(s[i]))
        dem++;
}

Bài 3: Kiểm tra chuỗi đối xứng

So sánh ký tự đầu với ký tự cuối, rồi tiến dần vào giữa. Chỉ cần so sánh len / 2 cặp.

bool laDoiXung(char s[]) {
    int len = strlen(s);
    for (int i = 0; i < len / 2; i++)
        if (s[i] != s[len - 1 - i])
            return false;
    return true;
}

Bài 4: Nối họ và tên

char ho[50], ten[50], hoTen[120];
cin.getline(ho, 50);
cin.getline(ten, 50);
strcpy(hoTen, ho);      // chép họ
strcat(hoTen, " ");     // thêm dấu cách
strcat(hoTen, ten);     // nối tên
cout << hoTen;

7. So sánh char[] và string

char[]string
Độ dàiPhải tự khai báoTự động
Gán / so sánh / nốistrcpy, strcmp, strcat=, ==, +
Nhập cả dòngcin.getline(s, 50)getline(cin, s)
Phù hợpHọc nền tảng, thiThực tế
#include <string>
string ho = "Nguyen", ten = "An";
string hoTen = ho + " " + ten;
cout << hoTen << " " << hoTen.length();

8. Lỗi hay gặp

LỗiNguyên nhân
Chuỗi bị cắtDùng cin >> s khi chuỗi có khoảng trắng
Lỗi bộ nhớKhai báo thiếu kích thước
Sai kết quảQuên '\0'

9. Kiểm tra nhanh

Tự trả lời rồi bấm vào từng câu để xem đáp án.

Câu 1. Chuỗi "C++" chiếm bao nhiêu ô nhớ?

4 ô: 3 ký tự và '\0'.

Câu 2. strlen("Hi An") bằng bao nhiêu?

5 (dấu cách cũng được tính).

Câu 3. Muốn nhập "Tran Van B" vào biến s thì dùng lệnh nào?

cin.getline(s, 50);

Câu 4. strcmp("abc", "abd") trả về số âm, dương hay 0?

Số âm, vì 'c' nhỏ hơn 'd'.

Câu 5. Đoạn char s[3] = "abc"; sai ở đâu?

Thiếu 1 ô cho '\0' (cần ít nhất 4 ô).

10. Bài tập luyện tập

  1. Nhập chuỗi, in độ dài chuỗi.
  2. Đếm số chữ cái, chữ số trong chuỗi.
  3. Kiểm tra chuỗi đối xứng.
  4. Nối họ và tên thành chuỗi hoàn chỉnh.
Thử thách (nâng cao):
  1. Đảo ngược chuỗi.
  2. Đếm số nguyên âm trong chuỗi.
  3. Viết hoa chữ cái đầu của mỗi từ.

Gợi ý bài 5: đổi chỗ s[i] và s[len - 1 - i], tương tự bài kiểm tra đối xứng. Gợi ý bài 7: ký tự đầu của từ là ký tự ở vị trí 0 hoặc đứng sau dấu cách.

Em viết bài làm vào vở hoặc nộp file .cpp cho giáo viên.